Werken op hoogte

Risico

Valgevaar / aanrijdgevaar

Bij de standbouw op de beurs wordt veel op hoogte gewerkt. Er is op elke hoogte valgevaar, maar als je aan het werk bent op 2,5 meter hoogte of meer zijn er altijd verplichte maatregelen nodig.  En ook als je op hoogte aan het werk bent op een mobiele werkplaats, zoals een rolsteiger. Bij het werken boven uitstekende delen, of boven verkeer, is het risico van ernstige verwonding al aanwezig bij een werkhoogte minder dan 2,5 meter.

De gevolgen van een valpartij kunnen heel ernstig zijn. Je kunt ledematen, rug of nek breken, en daardoor verlamd raken of overlijden. In Nederland vallen elk jaar  bijna 3000 werknemers van een dak, steiger of ladder (bron Cobouw). Ook in de tentoonstellingsbranche zijn valongevallen met ladder of steiger te betreuren.

Met een ladder kun je heel goed op een dak of een werkvloer klimmen, maar als permanente werkplek is de ladder niet geschikt. Als je bij het schilderen van een daklijst toch op een ladder werkt, kun je je evenwicht verliezen en vallen. Een uitklaptrap kan onder je voeten omvallen als je op de bovenste trede staat. Een valpartij is het gevolg.

Bij het aanbrengen van plafonddelen aan een stand kun je werken vanaf een rolsteiger. Een schaar- of giekhoogwerker is ideaal bij het ophangen van trussen. Als hieraan een reling ontbreekt, of als de vloer van de steiger niet geheel is dicht gelegd, dan ontstaat er valgevaar.

In de bedrijvigheid van een beurs in opbouw kan een achteruitrijdende vrachtwagen of een heftruck de steiger of ladder aanrijden waarop je je bevindt waardoor deze kantelt.

Werken op hoogte levert ook gevaar op voor medewerkers of voorbijgangers op de grond. Zij kunnen getroffen worden door gereedschappen of materialen die van een steiger of hoogwerker af vallen.

Lees verder

Aanpak

Vallen bij het werken op hoogte kan voorkomen worden.

Bij het werken op 2,5 meter en hoger, is de werkgever verplicht om maatregelen tegen valgevaar te nemen, zoals het aanbrengen van relingen en valbeveiligingen. Zelf dien je op de juiste wijze gebruik te maken van deze veiligheidsvoorzieningen.

Om valgevaar bij het werken op hoogte te voorkomen, proberen we het probleem in eerste instantie op te lossen door het bij de bron aan te pakken. Door ervoor te zorgen dat je niet op hoogte hoeft te werken, vermijd je het valgevaar. Als je bijvoorbeeld vóóraf op de grond bedrading en verlichting aan plafonddelen bevestigt, kun je voorkomen dat je deze later werkend vanaf een steiger moet aanbrengen.

Als we het valgevaar niet kunnen beperken door het bij de bron aan te pakken, dan treffen we eerst collectieve,  beschermingsmaatregelen.

Voor het bereiken van de werklocatie kunnen we gebruik maken van een trap of ladder. Het werken op een ladder is slechts in uitzonderlijke gevallen nog toegestaan. Aan trappen en ladders wordt de eis gesteld dat ze van deugdelijk materiaal gefabriceerd moeten zijn. Bovendien mag de ladder of trap bij een val door zijn gewicht of ontwerp geen extra letsel veroorzaken bij de gebruiker. Maak altijd gebruik van een ladderstopper! Deze rubberen mat met opstaande rand en visgraatprofiel aan de onderzijde voorkomt dat de ladder wegglijdt.

Ben je genoodzaakt om toch op een ladder te werken, gebruik dan voorzieningen die het werken op een ladder veiliger maken. Bijvoorbeeld werkbakken om materiaal en gereedschap in te bewaren, zodat je de concentratie bij het werk zelf kunt houden.

Verzeker jezelf er van dat de relingen goed zijn aangebracht en dat de werkvloer is dichtgelegd, als je aan het werk bent op een steiger. De werkgever dient te zorgen voor het beschikbaar stellen van de relingen en hekwerken én is verantwoordelijk voor het aanbrengen van deze beveiligingen. Zorg voor verankering van de steiger zodat deze niet kan omvallen. Voorkom overbelasting van de steiger die kan leiden tot instorting. Maak bij het werken op een rolsteiger gebruik van de remmen en controleer dat er voldoende schoorverband is aangebracht.

Wanneer collectieve beschermingsmaatregelen niet toereikend zijn, maken we gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Valbeveiliging moet de gevolgen van een val op het menselijk lichaam opvangen. Bijvoorbeeld een goed sluitende harnasgordel in combinatie met veiligheidshaken en een vallijn, met daaraan een valstopapparaat. Dit spant zich automatisch bij het vallen als je aan werk bent langs een gevel of lopend over een dak. Er is keuze uit verschillende valstopapparaten, zoals de geïntegreerde valdemper, het automatische valstopapparaat en de blocmax met valdemper. Met een positioneerlijn kun je je wel op de werkplek positioneren, maar als valbeveiliging is deze niet geschikt.

Alleen goed onderhouden en niet-versleten valbeveiligingen voldoen aan de eisen die er aan worden gesteld en zijn betrouwbaar. De veilige werking van deze valbeveiligingen is afhankelijk van het gebruik, de leeftijd en de specificaties van het product. Roestvorming aan een valhaak heeft tot gevolg dat de weerstand van de haak bij vallen een stuk geringer is. Een valstopapparaat moet op de juiste afstand boven het hoofd van de gebruiker worden opgehangen.

Lees verder

Collectieve maatregelen

Individuele maatregelen

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Wetten en normen

  • Arbobesluit: hoofdstuk 3.16, 7.23, 7.23a t/m d, 7.3, 7.4 en 7.5
  • Warenwet: Deugdelijkheid ladders
  • Branchenorm I Tentoonstellingsbedrijven: Werken op hoogte
  • Branchenorm II Tentoonstellingsbedrijven: Gebruik van werkbakken
  • Branchenorm III Tentoonstellingsbedrijven: Deugdelijkheid en gebruik van ladders
  • Branchenorm IV Tentoonstellingsbedrijven: Veilig steigergebruik
  • Branchenorm V Tentoonstellingsbedrijven: Veilig werken met hoogwerkers

Arbobesluit: hoofdstuk 3.16, 7.23, 7.23a t/m d, 7.3, 7.4 en 7.5

Het Arbobesluit eist dat de werkgever maatregelen neemt om valgevaar te voorkomen. Dit kan door middel van het aanbrengen van een veilige steiger, stelling of werkvloer of het aanbrengen van doelmatige hekwerken en leuningen. Als deze voorzieningen niet aangebracht kunnen worden omdat bijvoorbeeld het aanbrengen ervan te grote risico's met zich meebrengt, mogen vangnetten of harnasgordels met lijnen worden gebruikt.

In hoofdstuk 7 van het Arbobesluit worden voorschriften gegeven voor de middelen waarmee op hoogte wordt gewerkt. Bijvoorbeeld over de ladders, de steigers, het werken met vallijnen. Maar ook de keuring en het onderhoud van deze middelen om op hoogte te werken is hier geregeld.

Warenwet: Deugdelijkheid ladders

Zie: wetten.overheid.nl/BWBR0003914/geldigheidsdatum_27-04-2010 

De sociale partners in de tentoonstellingsbouw hebben afgesproken dat valgevaar bij het werken op hoogte wordt voorkomen. Hierbij gelden de volgende branchenormen.

Lees hieronder de belangrijkste normen. Lees de complete branchenormen in de Bijlage Normen.

Branchenorm I Tentoonstellingsbedrijven: Werken op hoogte

De voorzieningen om valgevaar van mens en product te voorkomen boven de 2,5 meter bestaan minimaal uit:

  • Een hek of randbeveiliging dat aan de bovenzijde is voorzien van een stevige leuning op minstens 1 meter boven het werkvlak. Deze eis wordt bovendien in het Arbobesluit opgenomen in 2011.
  • Een kantplank aan de onderzijde van het werkvlak.
  • Een hek of randbeveiliging, voldoende stevig en stabiel opgesteld.
  • Werkvloeren die zijn gesloten of dichtgelegd.

Branchenorm II Tentoonstellingsbedrijven: Gebruik van werkbakken

Het werken vanuit werkbakken gehangen aan hijskranen of op heftrucks wordt door de sociale partners in de tentoonstellingsbranche verboden. Hieraan zijn grote risico's verbonden. De kans op ongevallen is groot vanwege:

  • Instabiliteit van de werkbak bevestigd aan een kraan of heftruck.
  • Knelgevaar.
  • Valgevaar.
  • Incidenten tijdens het hijsen en heffen.

Maak voor werkzaamheden op hoogte gebruik van hulpmiddelen die wel veilig zijn, bijvoorbeeld een steiger of een hoogwerker!

Branchenorm III Tentoonstellingsbedrijven: Deugdelijkheid en gebruik van ladders

De voorzieningen en maatregelen om het valgevaar van een ladder te voorkomen bestaan minimaal uit:

  • Het eerst invullen van de leidraad ladders [aanklikken pdf schema 1beoordeling keuze arbeidsmiddel] en [aanklikken pdf schema 2 beoordeling werkplek ladder] of vul de online keuzewijzer in www.werkveiligophoogte.nl.
  • Zekeren tegen wegglijden of omvallen door het gebruik van stroeve voetverbreders, de ladder vast te binden en het gebruik van haken aan de bovenzijde van de bomen.
  • Zorgen voor een goede staat van onderhoud en een jaarlijkse keuring door een deskundige.
  • Afzetten van de werkomgeving op de tentoonstellingsvloer.
  • De ladder op te stellen onder een hoek van 75°.
  • Te zorgen dat de ladder 1 meter uitsteekt boven het steunpunt.

Branchenorm IV Tentoonstellingsbedrijven: Veilig steigergebruik

De voorzieningen en maatregelen om het valgevaar van mens en product van een steiger te voorkomen bestaan minimaal uit:

  • Het voorkomen dat verrijdbare steigers worden verreden met personen en materiaal erop.
  • Goede stabiliteit door schoren, stabilisatoren, verankering en borging.
  • Goed dichtgelegde werkvloeren en de steiger wordt aan de binnenzijde betreden.
  • Leuningen en hekwerken die minstens 1 meter boven het werkvlak zijn aangebracht.
  • Goede staat van onderhoud en jaarlijks gekeurd zijn door deskundige.
  • Het niet betreden van ladders op de werkvloer van verrijdbare steigers.
  • Het voorkomen dat een steiger kan wegglijden of een onverhoedse beweging kan maken.
  • Verrijdbare steigers opbouwen en gebruiken volgens de richtlijnen uit de gebruiksaanwijzing.

Branchenorm V Tentoonstellingsbedrijven: Veilig werken met hoogwerkers

De voorzieningen en maatregelen om valgevaar vanuit een hoogwerker te voorkomen bestaan minimaal uit:

  • Het beveiligen van de toegang in de bak tegen op hoogte openen. Het is niet toegestaan hiervoor hulpmiddelen aan te brengen, zoals kabelbinders (tie-wraps) om sneller in- en uit te stappen.
  • Behoedzaam rijden! Elke oneffenheid heeft een slinger in de bak tot gevolg.
  • De aanwezigheid van een nooddaalinrichting die in geval van nood de bak op een stabiele wijze naar beneden kan brengen. Dit geeft direct aan dat altijd een tweede persoon (met kennis van zaken) bij de hoogwerker aanwezig moet zijn.
  • Toepassen van een korte lijn met een harnasgordel die tot gevolg heeft dat de persoon nooit over de leuning kan vallen. (Zie ook hoofdstuk 8.9). Het toepassen van een valbeveiliging met shock absorber is niet toegestaan. Bij een val uit de bak is het bevestigingspunt in de bak niet sterk genoeg (volgens prEN280) zodat de stabiliteit van de bak tijdens het vallen in gevaarkan komen. Let op: de bescherming tegen vallen is verplicht en moet bestaan uit de voorgaande maatregelen.
  • Het niet zwaarder belasten van de bak dan is aangegeven. Het op hoogte zwaarder belasten van de hoogwerker (bijvoorbeeld bij sloopwerkzaamheden) is niet toegestaan.
  • Niet op andere plaatsen in- en uitstappen dan de onderste positie; dit is namelijk verboden.

Het hijsen aan de bak, of aan constructiedelen van de hoogwerker is niet toegestaan tenzij dit voorzien is door de fabrikant. De gebruiksaanwijzing dient hiervoor een mogelijkheid te geven. 

Lees verder
< Terug naar zoekresultaten >

Achtergrondinformatie

  • AI-blad (ARBO-Informatie) nummer AI-15 Veilig werken op daken.
  • AI-16 Beveiligen van wand- en vloeropeningen.
  • AI-17 Hijs- en hefmiddelen.
  • AI-21 Rolsteigers
  • A-bladen, zie verder op www.arbouw.nl.
  • Europese Richtlijn 'Werken op Hoogte' staan de voorschriften voor valbeveiliging en lijnen.

Links

CLC-Vecta Centrum voor Live Communication

FNV Meubel & Hout

Arbosite CNV

Arbouw: kennisinstituut voor arbeidsomstandigheden in de bouwnijverheid O.a. informatie in brochure 'De ladder als werkplek?' (gratis)

De website www.werkveiligophoogte.nl is een online instrument bedoeld voor werkvoorbereiders en uitvoerders. Zij kunnen hiermee in de voorbereidende fase in een handomdraai bepalen hoe in de uitvoerende fase een veilige werkplek op hoogte kan worden gecreëerd.

Arbosite van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Abomafoon o.a. over Rolsteigers met een controlelijst (niet gratis)

Veilig werken serie met inspectie en controlelijsten. O.a. 'Rolsteigers, hefsteigers, hoogwerkers' (niet gratis)

SDU (uitgever van AI-blad ARBO Informatie)

Mail over deze pagina aan de redactie

Je naam is niet ingevuld.
Je e-mail adres is niet ingevuld of niet geldig.
Je reactie is niet ingevuld.

Je reactie op deze pagina gaat naar de redactie, maar wordt niet op de site gepubliceerd.

Verzenden Annuleren

Je reactie is verstuurd aan de redactie. Dank voor je bijdrage.

  Ok  

Er is een fout opgetreden.

Sluiten